Realia prowadzonych w Polsce post\u0119powa\u0144 karnych cz\u0119sto znacznie odbiegaj\u0105 od powszechnych wyobra\u017ce\u0144, kreowanych najcz\u0119\u015bciej przez filmy i popkultur\u0119. Oczywi\u015bcie, r\u00f3wnie\u017c w naszym kraju zdarzaj\u0105 si\u0119 d\u0142ugie, skomplikowane procesy pe\u0142ne zwrot\u00f3w akcji, zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w, opinii ekspert\u00f3w oraz p\u0142omiennych wypowiedzi obro\u0144c\u00f3w i prokurator\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci jednak, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 spraw karnych w naszym kraju mo\u017ce si\u0119 zako\u0144czy\u0107 skazaniem oskar\u017conego bez przeprowadzenia ani jednej rozprawy. <\/p>\n\n\n\n
Powy\u017csze mo\u017cliwe jest na podstawie przepis\u00f3w zawartych w Rozdziale 53 Kodeksu Post\u0119powania Karnego (dalej \u201ck.p.k.\u201d), reguluj\u0105cego post\u0119powanie nakazowe. Zgodnie z nimi, s\u0105d karny ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydania wyroku nakazowego, skazuj\u0105cego oskar\u017conego na kar\u0119 grzywny lub ograniczenia wolno\u015bci bez przeprowadzenia rozprawy. <\/p>\n\n\n\n
KIEDY S\u0104D MO\u017bE WYDA\u0106 WYROK NAKAZOWY<\/strong> ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zgodnie z art. 500 k.p.k., s\u0105d ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydania wyroku nakazowego, gdy spe\u0142nione zostan\u0105 jednocze\u015bnie trzy warunki:<\/p>\n\n\n\n Ad. 1 <\/p>\n\n\n\n Dochodzenie jest jedn\u0105 z dw\u00f3ch form post\u0119powania przygotowawczego. Mo\u017ce by\u0107 ono prowadzone przez Policj\u0119 lub prokuratur\u0119, kt\u00f3rych celem jest ustalenie okoliczno\u015bci pope\u0142nienia czynu zabronionego oraz zgromadzenie dowod\u00f3w na potrzeby ewentualnego post\u0119powania karnego prowadzonego przed s\u0105dem. Tylko wtedy, gdy w danej sprawie prowadzone by\u0142o dochodzenie, mo\u017cliwe jest wydanie wyroku nakazowego. Co wa\u017cne, dochodzenie nie jest prowadzone w stosunku do przest\u0119pstw najwi\u0119kszej wagi, takich jak zbrodnie (czyny zabronione zagro\u017cone kar\u0105 pozbawienia wolno\u015bci od 3 lat, np. zab\u00f3jstwo, handel lud\u017ami, zgwa\u0142cenie ma\u0142oletniego poni\u017cej 15 lat, rozb\u00f3j z u\u017cyciem broni lub niebezpiecznego przedmiotu), w stosunku do kt\u00f3rych to przest\u0119pstw odpowiedni\u0105 form\u0105 post\u0119powania przygotowawczego jest \u015bledztwo. Wyrokiem nakazowym nie mo\u017cna zatem skaza\u0107 oskar\u017conych o pope\u0142nienie najpowa\u017cniejszych przest\u0119pstw.<\/p>\n\n\n\n Ad. 2 <\/p>\n\n\n\n S\u0105d karny ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydania wyroku nakazowego tylko wtedy, gdy dowody zebrane przez Policj\u0119 lub prokuratur\u0119 w toku dochodzenia pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, i\u017c wina oskar\u017conego oraz okoliczno\u015bci pope\u0142nienia czynu zabronionego nie budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci. S\u0105d Najwy\u017cszy w wyroku z dnia 24 sierpnia 2022 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II KK 14\/22 wskaza\u0142, i\u017c Post\u0119powanie nakazowe jest instytucj\u0105 prawa karnego procesowego, kt\u00f3rej stosowanie zastrze\u017cono do najbardziej oczywistych przypadk\u00f3w, to znaczy takich, w kt\u00f3rych zebrany materia\u0142 dowodowy jest tak jednoznaczny, \u017ce nie nasuwa \u017cadnych istotnych zastrze\u017ce\u0144, tak co do zasadniczych kwestii, jak realizacja przez oskar\u017conego wszystkich znamion zarzuconego mu czynu, wymienionych w konkretnym przepisie typizuj\u0105cym dane przest\u0119pstwo, a tak\u017ce realizacji pozosta\u0142ych warunk\u00f3w odpowiedzialno\u015bci karnej, uj\u0119tych w cz\u0119\u015bci og\u00f3lnej kodeksu karnego. <\/em><\/p>\n\n\n\n Wyroki nakazowe powinny by\u0107 zatem wydawane tylko w sytuacjach, kiedy nie tylko sama wina oskar\u017conego, ale r\u00f3wnie\u017c wszystkie okoliczno\u015bci towarzysz\u0105ce czynowi zabronionemu s\u0105 w \u015bwietle zgromadzonych w toku dochodzenia dowod\u00f3w oczywiste i nie budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci. Do wydania wyroku nakazowego nie jest zatem wystarczaj\u0105ce posiadanie przez s\u0105d wiedzy jedynie o tym, kto pope\u0142ni\u0142 czyn zabroniony. S\u0105d wydaj\u0105cy wyrok nakazowy powinien bowiem r\u00f3wnie\u017c dysponowa\u0107 rzeteln\u0105 wiedz\u0105 o tym w jaki spos\u00f3b przest\u0119pstwo zosta\u0142o pope\u0142nione, kiedy mia\u0142o to miejsce oraz jakie motywacje kierowa\u0142y jego sprawc\u0105. S\u0105d niemog\u0105cy ustali\u0107 tych informacji na podstawie dowod\u00f3w zebranych przez Policj\u0119 lub prokuratur\u0119 powinien odst\u0105pi\u0107 od wydania wyroku nakazowego.<\/p>\n\n\n\n Ad 3.<\/p>\n\n\n\n Warunek ten uwa\u017ca si\u0119 za spe\u0142niony nie tylko wtedy, kiedy mo\u017cliwo\u015b\u0107 orzeczenia kary grzywny lub ograniczenia wolno\u015bci wynika bezpo\u015brednio z przepisu reguluj\u0105cego mo\u017cliwy wymiar kary za konkretne przest\u0119pstwo, lecz r\u00f3wnie\u017c w przypadku, gdy za przest\u0119pstwo teoretycznie niezagro\u017cone kar\u0105 grzywny lub ograniczenia wolno\u015bci, mo\u017cliwe jest orzeczenie jednej z tych kar na skutek zastosowania jednego z tryb\u00f3w przewidzianych w kodeksie karnym, jak np. nadzwyczajne z\u0142agodzenie kary. W konsekwencji, wydanie wyroku nakazowego jest mo\u017cliwe w odniesieniu do znacznie wi\u0119kszej ilo\u015bci czyn\u00f3w zabronionych, ni\u017c wynika\u0107 by to mog\u0142o z powierzchownej interpretacji omawianych przepis\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n JAK\u0104 KAR\u0118 MO\u017bNA OTRZYMA\u0106 WYROKIEM NAKAZOWYM<\/strong> ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zgodnie z art. 502 \u00a7 1 k.p.k., wyrokiem nakazowym mo\u017cna orzec kar\u0119 ograniczenia wolno\u015bci lub grzywn\u0119 w wysoko\u015bci do 200 stawek dziennych albo do 200 000 z\u0142. Nie jest zatem mo\u017cliwe skazanie wyrokiem nakazowym na kar\u0119 pozbawienia wolno\u015bci. Nie oznacza to jednak, i\u017c osoba skazana wyrokiem nakazowym nie b\u0119dzie musia\u0142a martwi\u0107 si\u0119 o ewentualny pobyt w zak\u0142adzie karnym w zwi\u0105zku z pope\u0142nionym przest\u0119pstwem. Nale\u017cy bowiem pami\u0119ta\u0107, i\u017c w przypadku uchylania si\u0119 skazanego od wykonania kary ograniczenia wolno\u015bci s\u0105d ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 orzeczenia zast\u0119pczej kary pozbawienia wolno\u015bci, co w praktyce stanowi cz\u0119sty przypadek. <\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz wskazanych wy\u017cej kar, na podstawie wyroku nakazowego mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c orzeczenie \u015brodka karnego, przepadku lub \u015brodku kompensacyjnego.<\/p>\n\n\n\n CO ZROBI\u0106, GDY OTRZYMA\u0141EM WYROK NAKAZOWY ?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przypadku otrzymania wyroku nakazowego, oskar\u017conemu przys\u0142uguje prawo wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego. Skuteczne wniesienie sprzeciwu skutkuje ca\u0142kowit\u0105 utrat\u0105 mocy przez wyrok nakazowy. Innymi s\u0142owy, wyrok nakazowy w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu przestaje w ca\u0142o\u015bci obowi\u0105zywa\u0107. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, i\u017c sprzeciw od wyroku nakazowego mo\u017ce zosta\u0107 wniesiony jedynie w terminie 7 dni od dor\u0119czenia oskar\u017conemu wyroku nakazowego. W przypadku braku wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego lub w przypadku wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego z niezachowaniem terminu 7 dni od jego dor\u0119czenia skutkowa\u0107 b\u0119dzie uprawomocnieniem si\u0119 wyroku nakazowego.<\/p>\n\n\n\n Skuteczne wniesienie sprzeciwu od wyroku nakazowego, mimo i\u017c skutkuje utrat\u0105 mocy przez wyrok zaoczny, nie oznacza zako\u0144czenia ca\u0142ego post\u0119powania karnego. Po utracie mocy przez wyrok nakazowy, sprawa podlega bowiem rozpoznaniu na zasadach og\u00f3lnych. Oznacza to, \u017ce s\u0105d b\u0119dzie zobowi\u0105zany rozpozna\u0107 spraw\u0119 \u201cod pocz\u0105tku\u201d, przy przeprowadzeniu przynajmniej jednej rozprawy oraz umo\u017cliwieniu oskar\u017conemu obrony swych praw. Co wa\u017cne, tre\u015b\u0107 wyroku nakazowego, kt\u00f3ry utraci\u0142 moc na skutek wniesienia sprzeciwu, w \u017caden spos\u00f3b nie wi\u0105\u017ce s\u0105du karnego w toku post\u0119powania prowadzonego na zasadach og\u00f3lnych. W praktyce oznacza to zatem, i\u017c w toku post\u0119powania prowadzonego na zasadach og\u00f3lnych po wniesieniu sprzeciwu od wyroku nakazowego mo\u017cliwe jest uniewinnienie oskar\u017conego ale r\u00f3wnie\u017c, w przypadku uznania go winnym zarzucanego mu czynu, orzeczenie wobec niego kary bardziej lub mniej dotkliwej, ni\u017c ta, kt\u00f3ra orzeczona zosta\u0142a pierwotnie wyrokiem nakazowym. <\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce przepisy k.p.k. dopuszczaj\u0105 cofni\u0119cie sprzeciwu od wyroku nakazowego. Powy\u017csze uprawnienie przys\u0142uguje oskar\u017conemu, p\u00f3ki s\u0105d nie rozpocznie przewodu s\u0105dowego na pierwszej rozprawie g\u0142\u00f3wnej. W przypadku cofni\u0119cia sprzeciwu od wyroku nakazowego, wyrok nakazowy podlega uprawomocnieniu. W praktyce, mo\u017cliwo\u015b\u0107 cofni\u0119cia sprzeciwu od wyroku nakazowego umo\u017cliwia zapoznanie si\u0119 oskar\u017conego z materia\u0142em dowodowym, na podstawie kt\u00f3rego s\u0105d wyda\u0142 wyrok nakazowy, a nast\u0119pnie podj\u0119cie na jego podstawie decyzji o prowadzeniu dalszej obrony lub ewentualnie cofni\u0119ciu sprzeciwu od wyroku nakazowego i przyj\u0119ciu wskazanej w nim kary lub \u015brodka karnego. <\/p>\n\n\n\n r.pr. Przemys\u0142aw Hummel<\/p>\n\n\n\n Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n K. Eichstaedt [w:] Kodeks post\u0119powania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany<\/em>, red. D. \u015awiecki, LEX\/el. 2023, art. 500.;<\/p>\n\n\n\n Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 24 sierpnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II KK 14\/22 LEX nr 3483025;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Polskie prawo karne umo\u017cliwia wydanie przez s\u0105d wyroku nakazowego, skazuj\u0105cego oskar\u017conego bez przeprowadzania jakiejkolwiek rozprawy. Ten artyku\u0142 odpowiada na pytania, czym jest wyrok nakazowy oraz jakie czynno\u015bci nale\u017cy podj\u0105\u0107 po jego otrzymaniu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":204,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_mi_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[8,9,7],"class_list":["post-201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-prawo-karne","tag-prawo-karne","tag-sprzeciw-od-wyroku-nakazowego","tag-wyrok-nakazowy","grid-sizer"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=201"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":205,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions\/205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radcahummel.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n